Actua

donderdag 18 december 2014
 - 

CDR: Recht & Rechtvaardigheid

In de inleiding van dit nummer houdt Koen Geens, onze kersverse minister van Justitie, een pleidooi voor een nieuw evenwicht voor justitie. Herstel van het vertrouwen ziet hij daartoe als een sleutelelement. Vertrouwen van het gerechtelijk personeel in hun opdracht, vertrouwen van de bevolking in de wetgeving en de rechtspraak. Dat de minister de komende jaren zijn handen vol zal hebben met die missie, blijkt uit de andere bijdragen in dit nummer. Tim Wuyts vat dit mooi samen in de slotzin van zijn bijdrage: ‘Het recht is een oneindige zoektocht naar evenwichten in een snel evoluerende maatschappij’.

Ten eerste is het een zoektocht naar nieuwe evenwichten. Een evenwicht tussen een onafhankelijke rechtspraak en een efficiënt management van onze rechtbanken. Een evenwicht tussen consequente rechtspraak en voldoende begrip voor het individu. Een evenwicht tussen correcte procedures en de roep om zichtbare eindresultaten. Een evenwicht tussen een justitie die niet te goedkoop is en een justitie die toegankelijk blijft voor iedereen die ze echt nodig heeft.

Ten tweede is het een zoektocht binnen een maatschappij in beweging. Verschillende auteurs wijzen erop dat recht nooit los gezien kan en mag worden van de hedendaagse samenleving. Recht dat niet voldoet aan de maatschappelijke verwachtingen is onrechtvaardig. Recht en rechtspraak moeten daarom nu en dan geactualiseerd worden, en dit via een traject van participatie en inspraak. Meteen duikt een eerste grote valkuil op: steekvlamwetgeving. Het is onmiskenbaar zo dat het rechtvaardigheidsgevoel van de bevolking ten dele gestuurd wordt door dramatische gebeurtenissen en de verslaggeving die de media daarrond doet. Toch is het zelden een goed idee om dat gevoel snel te willen bijsturen via een nieuwe wet. Op iets langere termijn blijkt immers dat de gecreëerde verwachtingen niet inlosbaar zijn, waardoor het al zwakke vertrouwen in justitie nog meer wordt uitgehold. Een tweede valkuil ligt in de toegenomen onvoorspelbaarheid van het recht. In een samenleving die heterogener wordt, is er minder plaats voor een ‘one-size-fits-all’-recht. Rechtvaardigheid dwingt ons om – ook in het recht – voldoende rekening te houden met de verschillen. Dit verhoogt uiteraard de complexiteit, en zo ook het risico op nog meer juridische procedures en fouten.

Ten derde zullen we tijdens de zoektocht naar het evenwicht de paden van justitie meermaals moeten verlaten: niet alle antwoorden op de omvangrijke uitdagingen zijn te vinden binnen justitie. Zoals ook al in de vorige nummers van CDR meermaals naar voor kwam, moet de samenleving als geheel beter leren omgaan met diversiteit en complexiteit. Het vertrouwen in justitie herstellen hangt nauw samen met een opbouw van vertrouwen in de samenleving.

Alle info en inhoudstafel op http://ceder.cdenv.be/cdr-jg3nr1-recht-rechtvaardigheid